you're reading...
Biomechanika Biegu, Stopa

Pronacja i Supinacja 1

Pronacja i supinacja są to terminy znane już prawdopodobnie każdemu biegaczowi. Często stosuje się uproszczenie dzieląc biegaczy na grupę pronatorów lub supinatorów. Natomiast zarówno pronacja jak i supinacja są ruchami, które pojawiają się u każdego z nas podczas ruchu stopy. Stopa wchodzi w kontakt z podłożem zewnętrznym brzegiem pięty w ułożeniu supinacyjnym, tuż po uzyskaniu kontaktu pięty z podłożem dochodzi do pronacji (maksymalna w ok. 45% fazy podporu) trwającej aż do płaskiego ułożenia stopy, a tuż przed oderwaniem pięty od podłoża stopa znów supinuje.
Czym więc są pronacja i supinacja?
Pronacja- ruch trójpłaszczyznowy któremu towarzyszy ewersja w stawie skokowym dolnym, zgięcie grzbietowe i odwiedzenie przodostopia.
Supinacja- ruch trójpłaszczyznowy któremu towarzyszy inwersja w stawie skokowym dolnym, zgięcie podeszwowe i przywiedzenie przodostopia.

Te terminy łączące w sobie 3 ruchy powstały prawdopodobnie dlatego, że wszystkie te 3 ruchy zachodzą jednocześnie, więc nie można ich rozgraniczać. Dzieje się tak ponieważ osie wszystkich 3 ruchów przebiegają skośnie trawersując przez wszystkie 3 płaszczyzny (czołowa, strzałkowa, poprzeczna). Stąd opis każdego ruchu z osobna wydawałby się niepełny.

W rozważaniach dotyczących pronacji i supinacji ważne jest również uwzględnienie czy mówimy o zamkniętym czy otwartym łańcuchu kinematycznym. W łańcuchu otwartym (kiedy stopa pozostaje poza kontaktem z podłożem) ruch pronacji i supinacji odbywa się poprzez ruch pięty i pozostałej części stopy wobec ufiksowanej kości skokowej i kończyny dolnej. Niczym nie ograniczone, mają możliwość ruchu we wszystkich płaszczyznach.

Natomiast w łańcuchu zamkniętym (stopa w kontakcie z podłożem), który to w kontekście biegania wydaje się istotniejszy, ruchy te są bardziej skomplikowane. Stopa jest relatywnie ufiksowana, jedynie pięta ma częściową możliwość ruchu (tylko w płaszczyźnie czołowej-ewersja/inwersja), pozostałe ruchy odbywają się poprzez kość skokową (przywiedzenie/odwiedzenie, zgięcie grzbietowe/zgięcie podeszwowe) i kończynę dolną (rotacja zewnętrzna lub  wewnętrzna) .

Podczas pronacji  w łańcuchu zamkniętym, pięta ulega ewersji, natomiast aby osiągnąć pozostałe komponenty ruchu (zgięcie grzbietowe i odwiedzenie) kość skokowa zgięciu podeszwowemu i przywiedzeniu co powoduje spłaszczenie podłużnego łuku stopy, a cała kończyna dolna rotuje się wewnętrznie. W trakcie supinacji pięta ulega inwersji, aby osiągnąć pozostałe komponenty ruchu (zgięcie podeszwowe i przywiedzenie) kość skokowa ulega zgięciu grzbietowemu i odwiedzeniu co powoduje uniesienie łuku podłużnego stopy, natomiast kończyna dolna rotuje się zewnętrznie.
Dlaczego tak ważna jest prawidłowa funkcja pronacji i supinacji?
Podczas ruchu pronacji stopa staje się bardziej elastyczna, dopasowuje się do podłoża, a dzięki temu rozprasza działające siły, podczas supinacji stopa jest bardziej sztywna, stabilna. Stąd wracając do początkowego akapitu stopa wchodzi w kontakt z podłożem w stabilnym supinacyjnym ustawieniu, następnie szybko pronuje żeby stać się elastyczna i mieć możliwość dopasowania do podłoża, a kiedy przygotowuje się do oderwania od podłoża znów wchodzi w stabilną supinację. Jedna i druga funkcja jest niezbędna do prawidłowej funkcji stopy i stawu skokowego jednak w odpowiednim momencie i w odpowiednim zakresie. Stąd chęć ochrony przed nadmierną pronacją, która zmniejsza stabilność i zwiększa zagrożenie uszkodzeń tkanek miękkich- ścięgien czy mięśni, oraz nadmierną supinacją, która zwiększa sztywność, nie pozwala na odpowiednie rozproszenie działających sił, stąd u osób z nadmierną supinacją częściej pojawiają się złamania zmęczeniowe czy bóle piszczeli.
Dodatkowo nadmierna pronacja czy supinacja po kontakcie stopy z podłożem w zamkniętym łańcuchu kinematycznym pociągają za sobą również nieodpowiednie dla danej fazy ruchu ułożenie całego łańcucha kończyny dolnej  (przedłużająca się rotacja zewnętrzna, czy wewnętrzna kończyny dolnej) co może sprzyjać kontuzjom.
Najczęściej to czy jesteśmy „pronatorem” czy „supiantorem” rozważane jest w kontekście doboru obuwia biegowego. Jest to temat rzeka, któremu poświęcę na pewno wiele czasu w przyszłości. Jednak jako że wiąże się to z tematyką dzisiejszego wpisu napiszę tylko, że ja osobiście (opinii jest podejrzewam tyle ile osób zapytanych) uważam, że najważniejsze jest przetestowanie buta już w sklepie lub przy sprzyjających warunkach wyjść na zewnątrz przebiec się i sprawdzić jak się w nich czujemy. Nie ma buta idealnego. Rzeczywiście jeśli mamy tendencję do nadmiernej pronacji w pewnych momentach pracy stopy właściwsze są buty wspomagające stabilność stopy i stawu skokowego, jednak jak pisałam wyżej ten problem jest wielowymiarowy, nie da się zadziałać jednym lekarstwem- perfekcyjnym butem dla każdego. But nie może być jak unieruchamiający gorset w jakim Panie dawniej próbowały stworzyć talię osy nie mogąc przy tym swobodnie oddychać. Stopa też ma swoją mięśniówkę i to bardzo istotną w kontekście biegu, więc należy pozwolić jej na pracę. Przy nadmiernej supinacji, a co za tym idzie sztywniejszej stopie zaleca się buty typu ‘cushioning’ tzn. w wolnym tłumaczeniu poduszkowe,  polepszające amortyzację. W przypadku nadmiernej supinacji bardzo ważne jest żeby sprawić, że niewykorzystana uniesiona część stopy zacznie funkcjonować, a żeby tak mogło się stać musi uzyskać podparcie. Nie chodzi o to żeby ją podpierać w celu uniesienia łuku, gdyż jest on już i tak wysoki, chodzi o to żeby tak wysoko uniesiony łuk był funkcjonalny i też był wykorzystywany w ruchu żeby obciążenie rozkładało się też na środkową część stopy, a  nie tylko na jej przednią i tylną część.
Poniżej w celu przestrzennego wyobrażenia sobie ruchu pronacji i supinacji bardzo precyzyjnie opisujący te zjawiska film.

About these ads

Dyskusja

Brak komentarzy.

Dodaj komentarz

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

WordPress.com Logo

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Twitter picture

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s

Obserwuj

Otrzymuj każdy nowy wpis na swoją skrzynkę e-mail.

%d bloggers like this: